Krótka historia mydła – ŚREDNIOWIECZE

Krótka historia mydła – ŚREDNIOWIECZE

LUKSUS

Mydło w średniowieczu było towarem luksusowym. Produkcja kosmetyku była ściśle kontrolowana przez władzę, a na mydło nakładano bardzo duże podatki. Do wytwarzania używano lokalnych surowców. Początkowo były to głównie tłuszcze zwierzęce, co powodowało, że swoim zapachem nie zachęcało do częstego mycia. Używano go głównie do prania. Dopiero z czasem zaczęto korzystać z olejów roślinnych. W krajach śródziemnomorskich sięgano po oliwę z oliwek, na północy po tran, a w Europie Środkowej wytapiano tłuszcz zwierzęcy. Drugi składnik mydła, czyli czynnik zasadowy stanowiły popioły z różnego rodzaju drewna i roślin.

PIERWSZE MYDLARNIE

Warsztaty rzemieślników wytwarzających mydło – powstały w średniowiecznej Europie prawdopodobnie już pod koniec X wieku. Najsłynniejsi byli mydlarze marsylscy, weneccy i genueńscy, jednak w XII wieku europejskim potentatem w produkcji mydła stała się Hiszpania. Swobodnie dysponowała zarazem oliwą z oliwek, jak i sodą otrzymywaną z roślin morskich. Największa taka produkcja pochodziła z odparowywania wody z popiołu roślin morskich gatunku soliród zielny.
Od roku 800 do roku 1800 produkcja mydła twardego była zmonopolizowana przez fabryki mieszczące się wokół Morza Śródziemnego.

PRODUKCJA DOMOWA

Choć istniał cały przemysł mydlarski w Wenecji, Genui, Marsylii, w wielu miejscach mydło produkowano w warunkach domowych. Upowszechnienie kostek mydła datuje się na XVIII wiek, jednakże dopiero koniec XIX wieku to okres, w którym ten środek myjący trafił do prostych ludzi i bardzo powoli zaczął się tam zadomawiać. Dlaczego nie wcześniej, skoro Zachód znał je od co najmniej XI wieku? Otóż, tradycję względnie częstego mycia ciała w średniowieczu wyparło przekonanie, że zakaźną chorobą zaraża się poprzez kontakt z morowym powietrzem i tylko warstwa brudu na ciele stanowi warstwę ochronną. Średniowieczny Kościół nie zachęcał do zbytniego dbania o siebie. Za św. Hieronimem powtarzano, że: „ten, kogo chrzest oczyścił, nie musi się kąpać raz drugi”.

FRANCJA

Znaleziono zapiski z czasów Karola Wielkiego, w których to jeden z kapitularzy nakłada obowiązek gromadzenia zapasów mydła przez zarządców królewskich posiadłości. Początki mydlarstwa we Francji sięgają wypraw krzyżowych, gdy rycerstwo upowszechniło produkcję mydła z oliwy z oliwek, przywożąc recepturę z terenów Syrii. Pierwsze prymitywne fabryki powstały w Prowansji w XII w., a od połowy XV w. produkcja mydła ulegała uprzemysłowieniu. Pierwszym znanym mydlarzem z Marsylii był Crescas Davin, którego usługi zostały udokumentowane już w 1371 r. W 1593 r. Georges Prunemoyr został założycielem pierwszej fabryki mydła w Marsylii. Wiadomo, że XV wieku we Francji istniało kilka manufaktur produkujących mydła. Przykładem mydła robionego z oleju roślinnego jest białe mydło Kastylijskie.

WŁOCHY

W Neapolu, pod koniec VI w. mydlarze mieli osobną gildię. Z kolei w VIII w. produkcja mydła poza Włochami rozprzestrzeniła się także na Hiszpanię, co może mieć związek z arabskim podbojem Półwyspu Iberyjskiego.

HISZPANIA

Pierwszym znanym mydlarzem z Marsylii był Crescas Davin, którego usługi zostały udokumentowane już w 1371 r. W 1593 r. Georges Prunemoyr został założycielem pierwszej fabryki mydła w Marsylii.

WPŁYWY ARABSKIE

Mydło arabskie wytworzona głównie z olejów roślinnych, co powodowało przyjemny zapach końcowego produktu. To stamtąd pochodzą te najbardziej znane jak mydło Aleppo  czy pokrewne mydło savon noir.

POLSKA

W Polsce pierwsze mydlarnie powstały dopiero w XIV wieku, nie oznacza to jednak, że od tamtej pory mydło stało się dla naszych przodków przedmiotem codziennego użytku! Wyrabiano je z różnych materiałów – glinki, ługu, kwasu z kiszonej kapusty. Stosowano je głównie przy pielęgnacji małych dzieci.
Poza tym mydło było drogie więc mogli sobie na nie pozwolić tylko najbogatsi, a i oni w większości wyznawali pogląd, że „mycie skraca życie”. Łatwo sobie więc wyobrazić, jak wyglądali z bliska i jaki roztaczali zapach.